Adenomyozis ve Tüp Bebek

Adenomyozis ve Tüp Bebek

Adenomyozis, en basit hâliyle rahmin iç yüzeyini döşeyen dokuya benzer dokunun rahim kası içinde bulunması durumudur. Birçok kadın bu durumu yoğun âdet kanamaları veya ağrılar neticesinde fark eder. Bazen de hiçbir belirti yaşanmaz ve rutin bir ultrason muayenesinde tesadüfen teşhis edilir.

Güncel araştırmalar, bebek sahibi olmakta güçlük çeken kadınların yaklaşık onda birinde adenomyozis saptandığını gösteriyor. Üstelik bu çalışmalarda miyom veya endometriozis gibi ek bir sorunu olmayan kadınlar değerlendirilmiş.

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Adenomyozis tanısı almak doğal yollarla gebe kalamayacağınız anlamına gelmez. Ancak gebelik süreci gecikiyorsa bu durum hekiminiz tarafından diğer üreme faktörleriyle birlikte ele alınır.

Son dönemde yapılan kapsamlı bilimsel çalışmalar, adenomyozisi olan kadınlarda tüp bebek tedavisinin ardından canlı doğum oranlarının bir miktar daha düşük ve erken gebelik kaybı riskinin biraz daha yüksek olabileceğini gösteriyor. Ancak burada çok önemli bir detay var. Bilim insanları bu istatistiklerin kesin kurallar olmadığını ve kişiden kişiye çok büyük farklılıklar gösterebileceğini vurguluyor.

Dolayısıyla bu genel veriler sizin, kişisel gebelik şansınızı hesaplamak için kullanılmaz. Bunun yerine, doktorunuzun transfer öncesinde sizin için en doğru ve kişiselleştirilmiş hazırlık planını yapmasına rehberlik eder.

Adenomyozis Tüp Bebek Başarısını Etkiler mi?

Adenomyozisin tüp bebek tedavisinin sonucunu etkileyip etkilemeyeceği aslında bu durumun sizde nasıl seyrettiğine bağlıdır. Belirti veren veya rahim kasında yaygın olarak görülen adenomyozis, bazı çalışmalarda daha düşük gebelik ve canlı doğum oranlarıyla ilişkilendirilmiştir.

Ancak hiçbir şikâyetiniz yoksa ve adenomyozis yalnızca ultrasonda tesadüfen saptandıysa, mevcut veriler farklı bir tabloya işaret edebilir. Belirti vermeyen adenomyoziste tüp bebek sonuçlarında aynı olumsuz ilişki net biçimde gösterilememiştir.

Burada "başarı" kelimesiyle neyi kastettiğimiz de çok önemli. Çoğu zaman başarı denildiğinde akla ilk olarak gebelik testinde pozitif sonucu görmek gelir. Oysa ultrasonda gebelik kesesinin görülmesi ve nihayetinde bebeğinizi sağlıkla kucağınıza almanız birbirini izleyen farklı aşamalardır. Adenomyozis sadece gebeliğin oluşmasını değil, gebeliğin daha sonraki seyrini de etkileyebildiği için doktorunuz tedavi planını yaparken tüm bu yolculuğu baştan sona dikkate alır.

Adenomyozis Embriyonun Tutunmasını Nasıl Etkileyebilir?

Embriyo, transferden sonra rahmin iç tabakasına tutunur. Adenomyozis ise rahmin kas tabakasında görülür. Araştırmacılar, kas tabakasındaki değişikliklerin rahim kasılmalarının düzenini ve iç tabakanın gebeliğe hazırlanmasını etkileyebileceğini düşünüyor. Dokudaki iltihabi yanıt da incelenen olası etkenler arasında.

Bu mekanizmaların kişiden kişiye ne ölçüde etkili olduğu henüz netleşmiş değil. Bu nedenle ultrasonda adenomyozis görülmesi, embriyonun tutunup tutunmayacağını önceden göstermez.

Adenomyozis Düşük Riskini Artırır mı?

Tüp bebekle elde edilen gebelikleri inceleyen çalışmalarda, adenomyozis ile erken gebelik kaybı arasında ilişki bildirilmiştir. Bu çalışmalarda düşük, ultrasonda gebelik kesesi görüldükten sonra, gebeliğin ilk 12 haftada kaybedilmesi olarak tanımlanır. Yani söz konusu sonuç, embriyo transferinden sonra gebelik oluşma oranından farklı bir aşamayı anlatır.

Bu ilişkinin nedenleri henüz tam olarak açıklanamamıştır. Embriyonun kromozom yapısı, yaş ve diğer klinik etkenler de düşük riskinde rol oynayabilir. Kanıtların kesinliği sınırlı olduğu için adenomyozis tanısından kişiye özel bir düşük oranı çıkarılamaz.

Adenomyozis Tüp Bebekten Önce Nasıl Değerlendirilir?

Tüp bebek tedavisinin en başında yaşadığınız şikâyetler ve önceki tüp bebek geçmişiniz detaylıca konuşulur. Hemen ardından ultrason muayenesiyle rahmin kas dokusuna bakılır. Kas tabakasında düzensiz kalınlaşmalar veya küçük kistik alanlar olup olmadığı incelenirken rahmin katmanları arasındaki sınırların görünümü de adenomyozis için belirleyici ipuçları sunar. Aynı zamanda bu bulguların dar bir alanda mı yoksa rahmin genelinde mi olduğuna dikkat edilir.

Bazı durumlarda ultrason yeterli netliği sağlamayabilir veya miyom ile çikolata kisti gibi ek durumları çok daha detaylı görmek gerekebilir. Böyle anlarda daha net bir harita çıkarmak için MR görüntülemesinden destek alınır. Elde edilen görüntüleme bulguları şikâyetleriniz ve üreme öykünüzle birlikte değerlendirilerek transfer öncesinde ek bir hazırlığın gerekip gerekmediğine karar verilir.

Adenomyozis Olanlarda Tüp Bebek Tedavisi Farklı Planlanır mı?

Adenomyozis, tüp bebek sürecinde özellikle embriyo transferi ve rahmin transfer öncesi hazırlanması planlanırken dikkate alınır. Bildiğiniz gibi yumurta toplama ve embriyo transferi birbirini izleyen ama farklı gereksinimleri olan iki ayrı adımdır. Ağrı veya yoğun kanama gibi belirgin şikâyetler varsa bunların tedavi planında ayrıca ele alınması gerekebilir. Rahminizdeki bulgular belirginse, doktorunuz transfer öncesinde rahmi gebeliğe en iyi şekilde hazırlamak için size özel adımlar planlayabilir.

Bu hazırlık aşamasında embriyonuz taze olarak yerleştirilebileceği gibi, dondurularak daha uygun bir dönemde de transfer edilebilir. Gerekirse bu bekleme süresine özel bir ilaç tedavisi de eklenebilir. Transferin zamanlaması ve kullanılacak ilaçlar birbirinden tamamen bağımsız kararlardır. Hekiminiz her iki seçeneğin de size sağlayacağı faydaları açıklayarak en doğru yol haritasını sizinle birlikte belirleyecektir.

Adenomyozis Olanlarda Taze mi Dondurulmuş Embriyo Transferi Tercih Edilir?

Taze transferde embriyo, yumurta toplama işlemini izleyen günlerde rahme yerleştirilir. Dondurulmuş transferde embriyo saklanır ve transfer daha sonraki bir döneme planlanır. Bu süre, rahimdeki bulguların yeniden değerlendirilmesine ve gerekli görülürse transfer öncesi hazırlığa imkân verebilir.

Adenomyozis olan kadınlarda dondurulmuş transferin canlı doğum açısından taze transfere belirgin bir üstünlüğü gösterilemedi; karşılaştırmaya ilişkin kanıtlar da sınırlı. 2025 tarihli derlemenin adenomyozis alt grubu bu konuda kesin bir tercih belirlemeye yetmiyor. Transferin hangi dönemde yapılacağı ve öncesinde ilaç kullanılıp kullanılmayacağı ayrı kararlar olarak değerlendirilir.

Adenomyozis Tedavisi Tüp Bebekten Önce Gerekir mi?

Adenomyozis varlığında tüp bebek öncesi herkese uygulanması gereken standart bir tedavi yoktur. Tedavi gerekip gerekmediğine; belirtiler, hastalığın görüntülemedeki yaygınlığı, rahimdeki değişiklikler ve önceki üreme öyküsü birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Bazı hastalarda doğrudan tüp bebek tedavisine başlanabilirken, bazı durumlarda embriyo transferinden önce hormonal baskılama değerlendirilebilir. Ancak mevcut çalışmalar, bu yaklaşımın her hastada gebelik veya canlı doğum olasılığını artırdığını göstermemektedir.

Adenomyozis Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığında Araştırılır mı?

Tekrarlayan embriyo transferlerinden sonra gebelik oluşmadığında önceki rahim incelemeleri yeniden gözden geçirilir. İlk değerlendirmeden sonra ağrı veya yoğun kanama başlamışsa ya da yeni ultrason bulguları görülüyorsa adenomyozis yeniden değerlendirilebilir. Amaç, sonraki transfer öncesinde ele alınması gereken bir rahim bulgusu olup olmadığını anlamaktır.

Sık Sorulan Sorular

Ultrason raporumda hem adenomyozis hem miyom yazıyor. Tüp bebek planında hangisi dikkate alınır?

İkisi de değerlendirilir, çünkü tedavi planını farklı yönlerden etkileyebilirler. Miyom için yerleşimine ve rahim boşluğunun şeklini değiştirip değiştirmediğine bakılır. Adenomyoziste ise rahim kasındaki bulguların yaygınlığı ve belirtiler değerlendirilir. Böylece transfer öncesinde hangi bulgunun daha ayrıntılı incelenmesi gerektiği belirlenir.

Rahim iç tabakamın kalınlığı uygun ölçüldü, ama adenomyozis de var. Transfer açısından neye bakılır?

Rahim iç tabakasının kalınlığı ile adenomyozis, ultrason değerlendirmesinde farklı bilgiler verir. Kalınlık transfer hazırlığında dikkate alınır, adenomyozis içinse rahim kasındaki bulgular incelenir. Hekim bu iki sonucu birlikte yorumlar.

Adenomyozisle birlikte çok yoğun âdet kanaması görülüyorsa tüp bebek öncesinde kan sayımı gerekir mi?

Yoğun kanama kansızlığa yol açabildiği için kan sayımı değerlendirilir. Böylece kanamanın genel sağlık üzerindeki etkisi görülür ve tüp bebek süreci planlanırken bu sonuç da hesaba katılır.

Adenomyozis ve endometriozis birlikte görüldüyse tüp bebekte hangisi dikkate alınır?

İkisi de dikkate alınır. Adenomyozis rahim kasıyla ilgilidir, endometriozis rahim dışında görülür ve yumurtalıkları da etkileyebilir. Birlikte görülebildikleri için muayenede her iki hastalığın nerede bulunduğuna bakılır. Bir transfer sonucunu tek başına hangisinin etkilediğini söylemek çoğu zaman mümkün değildir.

Adenomyozis nedeniyle transferden önce rahme çizik atılması tutunma şansını artırır mı?

Adenomyozis tanısı, rahme çizik atılması için bir gerekçe oluşturmaz. Bu işlemin adenomyozisi olanlarda transfer sonucunu iyileştirdiği gösterilmemiştir. Tekrarlayan implantasyon başarısızlığına ilişkin önerilerde de rutin olarak önerilmez.

Kaynaklar:

Wang XL, Xu ZW, Huang YY, Lin S, Lyu GR. Different subtypes of ultrasound-diagnosed adenomyosis and in vitro fertilization outcomes: a systematic review and meta-analysis. Acta Obstet Gynecol Scand. 2023;102:657–668. doi:10.1111/aogs.14580.

Harada T, Taniguchi F, Guo SW, Choi YM, Biberoglu KO, Tsai SJ, et al. The Asian Society of Endometriosis and Adenomyosis guidelines for managing adenomyosis. Reprod Med Biol. 2023;22:e12535.

ESHRE Working Group on Recurrent Implantation Failure, Cimadomo D, de Los Santos MJ, Griesinger G, Lainas G, Le Clef N, et al. ESHRE good practice recommendations on recurrent implantation failure. Hum Reprod Open. 2023;2023(3):hoad023.