GLP-1 Tedavileri Doğurganlığı Etkiler mi? Kadın ve Erkek Fertilitesinde Neler Biliniyor?

Son dönemde dünya genelinde popülerliği artan GLP- 1 tedavileri hem kilo yönetimindeki hem de şeker kontrolündeki etkileriyle biliniyor. Peki bu tedaviler doğurganlık üzerinde nasıl etkiler gösteriyor?

Çocuk sahibi olmayı düşündüğünüzde, daha önce kullandığınız veya hâlen kullanmakta olduğunuz bir GLP-1 tedavisinin üreme sağlığınızı etkileyip etkilemediğini merak edebilirsiniz. Kadınlarda yumurtlama düzeni, erkeklerde hormonlar ve sperm değerleri üzerindeki olası etkiler, bu alandaki araştırmaların odağında yer alıyor..

GLP-1 Nedir ve GLP-1 Tedavileri Vücutta Nasıl Etki Gösterir?

GLP-1, yemek sonrasında bağırsaklardan salgılanan, kan şekeri ve iştahın düzenlenmesine yardımcı olan doğal bir hormondur. Bu hormonun etkisini taklit eden ilaçlara “GLP-1 reseptör agonistleri” denir. Reseptörleri, hormonların hücrelerde bağlanarak etkilerini başlattığı yapılar olarak düşünebilirsiniz.

Bu tedaviler, kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını destekler. İnsülin, kandaki şekerin hücreler tarafından kullanılmasına yardımcı olur. İştahı azaltabilen ve tokluk hissini artırabilen etkileri de daha az yemek tüketilmesine ve kilo kaybına katkı sağlayabilir. Midenin içeriğini bağırsağa aktarma hızını yavaşlatmaları, sindirim sistemi üzerindeki etkilerinden biridir.

Bazı tedaviler GLP-1’in yanında, kan şekeri düzenlenmesinde görev alan GIP adlı başka bir bağırsak hormonunun etkisini de hedefler. Bunlara çift etkili tedaviler denir. Dolayısıyla günlük dilde “zayıflama iğnesi” adıyla anılan ilaçların hepsi aynı özelliklere sahip değildir. Hangi tedavinin kullanıldığını bilmek, gebelik planlaması ve diğer ilaçlarla birlikte kullanım açısından önemlidir.

Kilo ve Metabolik Sağlık Doğurganlığı Neden Etkileyebilir?

Kilo ile doğurganlık arasındaki bağlantı, hormonların işleyişi ve vücudun enerjiyi kullanma biçimiyle ilişkilidir. Kan şekerinin düzenlenmesini de kapsayan bu süreçler, metabolik sağlığın bir parçasıdır.

Kadınlarda kilo kaybı neyi değiştirebilir?

Bazı kadınlarda fazla kilo, insülin direnci ve yumurtlama düzensizliği birlikte görülebilir. İnsülin direncinde hücreler insüline yeterince yanıt veremez. Vücut bunu karşılamak için daha fazla insülin üretebilir. Yüksek insülin düzeyleri, yumurtalıkların hormon üretimiyle ilişkili süreçleri etkileyebilir.

Bu sorunların bulunduğu kadınlarda kilo kaybına, âdetlerin daha düzenli hâle gelmesi ve yumurtlama süreçlerinde değişiklikler eşlik edebilir.

Kilo kaybının doğurganlık üzerindeki etkisi, yumurtlaması düzensiz olan bir kadınla düzenli yumurtlayan bir kadında aynı olmayabilir. Bu nedenle kilo vermenin her kadında daha kolay gebelik veya daha yüksek tüp bebek başarısı sağlayacağı beklentisi doğru değildir.

Erkeklerde kilo kaybı neyi değiştirebilir?

Erkeklerde fazla yağ dokusu, sperm üretimi ve cinsel sağlık açısından önemli bir hormon olan testosteronun başka hormonlara dönüşümünü ve üreme sistemini yöneten hormonal işleyişi etkileyebilir.

Özellikle obezitesi bulunan bazı erkeklerde kilo kaybından sonra testosteron düzeylerinde ve sperm sayısında olumlu değişiklikler bildirilmiştir. Bazı çalışmalarda cinsel işlevde de iyileşme görülmüştür. Ancak sperm hareketi gibi diğer ölçümler aynı şekilde değişmeyebilir.

GLP-1 Tedavileri Kadın Doğurganlığını Artırır mı?

GLP-1 tedavilerinin her kadında gebelik olasılığını artırdığı gösterilmiş değildir. Kadın doğurganlığına ilişkin araştırmaların önemli bir bölümü, fazla kilosu veya poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS) bulunan kadınlarda yapılmıştır.

Daha önce polikistik over sendromu (PKOS) olarak adlandırılan poliendokrin metabolik over sendromu, yumurtlamayı ve âdet düzenini etkileyebilen, metabolik sorunlarla da ilişkili bir durumdur. GLP-1 tedavilerinin PMOS’taki olası etkileri araştırılırken kilo değişiminin yanında âdet düzeni ve bazı hormonal ölçümler de incelenmektedir.

2026’da yayımlanan, 11 randomize kontrollü çalışmayı bir arada değerlendiren sistematik derleme, PMOS ve fazla kilo veya obezitesi bulunan kadınlarda kısa dönemde kilo kaybı bildirmiştir. Âdetlerin daha düzenli hâle gelmesi yönünde bulgular görülse de bu sonuçlara ilişkin kanıtın güvenilirliği çok düşük değerlendirilmiştir. Gebelik ve çocukla ilgili sonuçlar ise bu derlemenin kapsamına alınmamıştır. Derlemede değerlendirilen ilaçlar, güncel GLP-1 temelli tedavilerin tamamını kapsamadığından sonuçlar bütün ilaçlara doğrudan genellenemez.

Bazı küçük çalışmalarda gebelikle ilgili olumlu sonuçlar da bildirilmiştir. Ancak çalışma gruplarının sınırlı olması, farklı tedavilerin karşılaştırılması ve takip süreleri, kesin bir sonuca ulaşmayı güçleştirmektedir.

PMOS tanınız varsa GLP-1 tedavisinden beklenen faydayı konuşurken kilo yönetimine ilişkin hedeflerle gebelik hedefini ayrı değerlendiriyoruz. PMOS’lu kadınlarda elde edilen bulguları, yumurtlaması düzenli veya metabolik sorunu bulunmayan kadınlara doğrudan genelleyemiyoruz.

GLP-1 tedavileri yumurtlamayı, yumurta Kalitesini veya yumurtalık Rezervini Etkiler mi?

GLP-1 tedavilerinin insanlarda yumurta kalitesini veya yumurtalık rezervini artırdığı kanıtlanmış değildir.

Yumurta kalitesi, yumurtanın döllenme ve embriyo gelişimiyle ilişkili biyolojik özelliklerini ifade eder. Bir tedavi sırasında yumurtlamanın daha düzenli hâle gelmesi, yumurta kalitesinin de arttığını göstermek için yeterli değildir.

Yumurtalık rezervi, yumurtalıklarda kalan yumurta havuzuna ilişkin kapasitedir. AMH, yani anti-Müllerian hormon, bu rezervi değerlendirirken yararlandığımız göstergelerden biridir. Mevcut klinik veriler, GLP-1 kullanımını AMH’yi yükselten veya rezervi artıran bir tedavi olarak sunmayı desteklememektedir.

GLP-1 Tedavileri Erkek Doğurganlığını ve Hormonları Etkiler mi?

GLP-1 tedavisi sırasında bazı erkeklerde testosteron düzeyinde artış bildirilmiştir. Ancak bu bulguların önemli bir kısmı, obezitesi ve düşük testosteron düzeyi bulunan erkeklerde yapılan sınırlı çalışmalardan gelmektedir. Hormon düzeyleri normal olan erkeklerde aynı etkinin görüleceği söylenemez.

Erkek üreme sağlığını ele alan derlemede, GLP-1 tedavisiyle testosteron artışının ve cinsel işlevdeki iyileşmenin birlikte bildirildiği araştırmalar bulunmaktadır. Bu çalışmalarda kilo kaybı da görülmüştür. Dolayısıyla hormonal değişimin ne kadarının tedavinin doğrudan etkisine, ne kadarının verilen kiloya bağlı olduğu her zaman belirlenememektedir.

Önemli: GLP-1 tedavileri testosteron tedavisi olarak kabul edilemez. Düşük testosteron düzeyine ilişkin bu araştırmalar, ilaçların hormon eksikliğinin standart tedavisi olarak kullanılmasını desteklemek için yeterli değildir.

GLP-1 ve erkek doğurganlığı ilişkisi açısından önemli bir başka nokta, hormon sonuçlarıyla gebelik sonuçlarının ayrı olmasıdır. Testosteronun yükselmesi veya cinsel işlevin iyileşmesi, çiftin gebelik olasılığının arttığını tek başına göstermez.

GLP-1 tedavisi sonrası sperm sayısı artar mı?

Böyle bir genelleme yapamayız. Erkek üreme sağlığını ele alan derlemede aktarılan bir araştırma, kilo kaybıyla ilaç etkisini ayırmak açısından önemlidir. Obezitesi bulunan erkekler önce sekiz haftalık düşük kalorili beslenme programına katılmıştır. Bu dönemin sonunda sperm yoğunluğunda ve toplam sperm sayısında artış görülmüştür. Katılımcılar daha sonra GLP-1 tedavisi, plasebo ve egzersizin farklı biçimlerde uygulandığı gruplarda izlenmiştir.

İlk artış, ilaç gruplarına ayrılmadan önce ortaya çıkmıştır. Bir yıllık takipte, verdiği kiloyu koruyan erkeklerde bu iyileşmenin sürdüğü bildirilmiştir. Çalışmada sonraki GLP-1 uygulamasının sperm ölçümlerine ek bir etkisi gösterilmemiştir. Sperm hareketinde de belirgin değişiklik görülmemiştir.

Bazı başka sınırlı çalışmalarda, GLP-1 tedavisi sırasında spermle ilgili ölçümlerde olumlu değişiklikler bildirilmiştir. Ancak araştırmaların hasta grupları ve uygulamaları farklıdır.

Üstelik sperm sayısındaki artış ile gebelik veya canlı doğum elde edilmesi ayrı sonuçlardır. Bu nedenle GLP-1 ve sperm kalitesi ilişkisini değerlendirirken tek bir ölçüme dayanarak başarı beklentisi kurmuyoruz.

Doğurganlıktaki Değişiklik GLP-1 Tedavisinden mi, Kilo Kaybından mı Kaynaklanır?

GLP-1 tedavisinin olası doğrudan etkisiyle, kilo kaybı ve metabolik iyileşmenin etkisi her zaman birbirinden ayrılamıyor. Bu nedenle tedavi öncesi ve sonrası sonuçları karşılaştırmak, değişikliğin nedenini tek başına açıklayamıyor.

Gebelik Planlayan Kadınlar GLP-1 Tedavisi Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli?

GLP-1 tedavileri gebelik döneminde kullanım için önerilmemektedir. Çocuk sahibi olma planı gündeme geldiğinde, mevcut tedavinin gebelik öncesinde nasıl düzenleneceği ilacı reçeteleyen hekimle ve gebelik ya da infertilite takibini yapan hekimle birlikte değerlendirilmelidir.

Kullanılan ilaçların vücuttan uzaklaşma süreleri farklıdır. Bu nedenle bütün GLP-1 tedavileri için aynı bırakma süresi verilemez. Gebelik denemelerine ne zaman başlanabileceği, kullanılan ürünün özellikleri ve kişinin sağlık durumuyla birlikte ele alınır.

Amerikan Diyabet Derneğinin 2026 kılavuzu, diyabeti bulunan kişilerde bu ilaçların gebelik öncesinde bırakılmasının yanında, kan şekeri kontrolünün gebeliğe uygun bir tedaviyle sağlanmasını da vurgular. Dolayısıyla planlama, son dozun tarihini belirlemekle tamamlanmaz. Tedavi değişikliği sonrasında kan şekerinin takibi ve kilo geri alımı ihtimali de dikkate alınır.

Önemli: Tedavi sırasında ve ilacı bıraktıktan sonra kullanılan ürün için önerilen gebelik öncesi bekleme süresi tamamlanana kadar etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanılmalıdır.

Tüp Bebek Tedavisine Başlarken GLP-1 Kullanımı Neden Hekimle Paylaşılmalı?

Tüp bebek öncesinde kullandığınız veya yakın dönemde bıraktığınız GLP-1 tedavisini ekibinizle paylaşmanız önemlidir. Tedavinin hangi nedenle verildiği, kullanılan ürün ve son kullanım tarihi, mevcut sağlık durumunuzla birlikte değerlendirilir.

Bu ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatabildiğinden, yumurta toplama işleminde sedasyon veya anestezi uygulanacaksa kullanım bilgisini anestezi ekibiyle de paylaşmalısınız. İşlem öncesi ilaç ve açlık planı, kişisel risklerinize göre belirlenir. Gebelik öncesi bırakma süresi ile işlem öncesi anestezi planı ayrı değerlendirilmelidir. Eşinizin GLP-1 kullanımı da tedavi öncesi görüşmede bildirilmelidir.

GLP-1 ve tüp bebek sonuçlarına ilişkin klinik veriler henüz sınırlıdır. 2026 ESHRE toplantısında sunulan Danimarka kayıt çalışmasında, tek bir GLP-1 tedavisine ilişkin reçete kayıtları üzerinden tedavi öncesi kullanım ile gebelik sonuçları arasındaki ilişkiler incelenmiştir.

Bulgular, aşılama veya tüp bebek uygulanmasına ve ilacı hangi eşin kullandığına göre farklılaşmıştır. Ancak çalışma bir kongre özetidir ve sonuçları bütün GLP-1 temelli tedavilere genellenemez.

İdeal kilonuza ulaşma yolculuğunuz ile anne olma hayalinizin kesiştiği bu dönemde, 'İlacımı ne zaman bırakmalıyım?' veya 'Sürecim nasıl etkilenecek?' gibi kafa karışıklıkları yaşamanız çok doğal. Hem metabolik sağlığınızın hem de üreme potansiyelinizin doğru dengelendiği güvenilir bir planlama için sürecinizi Prof. Dr. Funda Göde ile şekillendirebilirsiniz. İzmir tüp bebek tedavisi seçenekleri ve gebelik öncesi size özel değerlendirmeler hakkında detaylı bilgi almak için kliniğimizden randevu alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

GLP-1 ile kilo verdikten sonra âdetlerimin düzene girmesi daha kolay hamile kalacağım anlamına mı gelir?

Âdetlerin daha düzenli hâle gelmesi, özellikle daha önce yumurtlama düzensizliği varsa yumurtlamanın daha düzenli gerçekleşmeye başladığını düşündürebilir. Ancak bu durum tek başına gebe kalma olasılığının arttığını göstermez. Gebelik olasılığını yaş, yumurtalık rezervi, tüplerin durumu ve sperm bulguları gibi başka faktörler de etkiler.

GLP-1 tedavisi kullanıyorum ve birkaç ay içinde hamile kalmak istiyorum; ne yapmalıyım?

Gebelik planınızı, denemelere başlamadan önce ilacı reçeteleyen hekimle ve gebelik veya infertilite takibinizi yapan hekimle paylaşın. Görüşmeye kullandığınız ürünün adı, dozu ve diğer ilaçlarınızın bilgileriyle gitmeniz yardımcı olur.

GLP-1 kullanırken hamile olduğumu öğrendim; bu ne anlama geliyor?

İlacı kullanmış olmanız, gebeliğin kesin olarak olumsuz sonuçlanacağı anlamına gelmez. Bununla birlikte mevcut insan verileri, gebelikte güvenli kullanım sonucuna ulaşmak için yeterli değildir ve GLP-1 temelli tedavilerin gebelikte kullanılması önerilmez.

Gebe olduğunuzu öğrendiğinizde kullandığınız ilacı, dozunu ve son kullanım tarihini gecikmeden sağlık ekibinizle paylaşın. Tedavinin sonlandırılması ve özellikle diyabetiniz varsa gebeliğe uygun bir tedaviye geçiş, hekimlerinizle gecikmeden planlanmalıdır. Gebelik takibiniz de kullanılan ilaç, maruziyet zamanı ve mevcut sağlık durumunuz dikkate alınarak düzenlenir.

GLP-1 tedavisi doğum kontrol yöntemimin etkisini değiştirebilir mi?

GLP-1 temelli tedavilerin doğum kontrol haplarıyla etkileşimi, kullanılan ilaca göre değişir. Çift etkili tedavilerden birini kullanırken doğum kontrol hapıyla korunuyorsanız, tedaviye başladıktan sonraki dört hafta ve her doz artışından sonraki dört hafta boyunca ek bir bariyer yöntemi kullanmanız veya ağızdan alınmayan bir korunma yöntemine geçmeniz önerilir.

Bu öneri bütün GLP-1 tedavileri için geçerli değildir. Doğum kontrol hapını aldıktan sonraki birkaç saat içinde kusmanız veya şiddetli ishal yaşamanız da hapın güvenilirliğini etkileyebilir. Böyle bir durumda kullandığınız hapın talimatlarına göre hareket etmeniz ve sağlık ekibinizden bilgi almanız gerekir. Korunma planınızı, kullandığınız tedaviye göre birlikte değerlendirmeliyiz.

Eşim GLP-1 kullanıyor ve çocuk düşünüyoruz; tedaviyi bırakması gerekir mi?

Erkekler için bütün GLP-1 tedavilerine uygulanabilecek standart bir gebelik öncesi bırakma kuralı bulunmamaktadır. Kadınlara yönelik gebelik öncesi öneriler eşinize doğrudan uygulanamaz. Erkek doğurganlığına ilişkin veriler sınırlı olduğundan, eşinizin tedavi nedeni ve bilinen bir sperm sorunu varsa bu bilgiler birlikte değerlendirilmelidir. Çocuk sahibi olma planını paylaşmadan ilacı kendi başına bırakması uygun değildir.

GLP-1 kullanıyorum; çocuk planladığımız için sperm testi yaptırmalı mıyım?

GLP-1 kullanımı tek başına herkes için sperm testi gerekliliği oluşturmaz. Gebelik elde edilemiyorsa, önceden sperm sorunu biliniyorsa veya erkek kaynaklı infertilite açısından başka riskler varsa değerlendirme gerekebilir. Sperm testi, diğer adıyla semen analizi, ihtiyacı üreme öykünüz ve mevcut bulgularınızla birlikte belirlenir. Test yapılırsa sonucu da sadece GLP-1 kullanımına bağlamadan değerlendirmek gerekir.

Kaynaklar:

Abedi MM, Patni MM, Shajahan ANB, Dube R, Khadeeja L, Alabid I, et al. GLP-1 receptor agonists, fertility restoration, and reproductive safety in women of reproductive age: a narrative review. J Clin Med. 2026;15(9):3204. doi: 10.3390/jcm15093204.

Varnum AA, Pozzi E, Deebel NA, Evans A, Eid N, Sadeghi-Nejad H, et al. Impact of GLP-1 agonists on male reproductive health—a narrative review. Medicina (Kaunas). 2024;60(1):50. doi: 10.3390/medicina60010050.

Forslund M, Wändell P, Forsberg L, Österberg M, Dagerhamn J, Wernersson E, et al. GLP-1 receptor agonist treatment in women with polycystic ovary syndrome—a systematic review and meta-analysis. Eur J Endocrinol. 2026;194(3):S25-S39. doi: 10.1093/ejendo/lvag033.

American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 15. Management of diabetes in pregnancy: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S321-S338. doi: 10.2337/dc26-S015.

Hviid KVR, Banasik K, Mortensen LH, Madsbad S, Strandberg-Larsen K, Geiker NRW, et al. Periconceptional GLP-1 receptor agonist exposure and obstetric outcomes: a Danish nationwide cohort study. Hum Reprod Open. 2026;2026(2):hoag015. doi: 10.1093/hropen/hoag015.

Hviid K, Banasik K, Mortensen LH, Madsbad S, Freiesleben NLC, Strandberg-Larsen K, et al. L26/O-097 Preconception GLP-1 receptor agonist exposure in couples and fertility outcomes: a Danish nationwide cohort study [abstract]. Hum Reprod. 2026;41(Suppl 1):deag083.097. doi: 10.1093/humrep/deag083.097.